her_header burkunk

‘Her’: het verschil tussen AI en de prefrontale cortex

Zal in het jaar 2026 de computer op een dusdanig niveau met mensen kunnen communiceren dat het mogelijk is dat je verliefd wordt op je besturingssysteem?

 ****  (Videoland)

Het is de nachtmerrie van de digitale revolutie: een samenleving waarin iedereen de hele dag tegen zijn besturingssysteem praat en in zijn eigen algoritme-stolp leeft. In 2013, toen de film HER uitkwam, viel dit allemaal nog onder het genre ‘science-fiction’. Met een beetje hypochondrische blik zou je deze dystopie bijna realiteit kunnen noemen. In de film zie je mensen op straat allemaal naar binnen gekeerd met hun device praten, zonder dat zij nog oog hebben voor de wereld om hen heen. Wanneer over een paar jaar spraakherkenning volwassen wordt kun je je makkelijk een openbaar leven indenken die HER ons voorschotelde in 2013.

Titel: HER (2013)
Beoordeling: ****
Genre:  Science-fiction
Regisseur: Spike Jonze
Scenario: Spike Jonze
Cinematografie: Hoyte Van Hoytema
Uitzendkanaal: Videoland (neem een gratis trial abonnement)

Wat is er nu makkelijker om het weerbericht te raadplegen door het woordje ‘weer’ in je smartphone te fluisteren? Niet omdat een kwade (tech) genius in Silicon Valley dat heeft afgedwongen maar vooral omdat we er zelf om gevraagd hebben. Het gemak van de machine dient de mens. En de oortjes, die nu in 2020 heel veel mensen dragen, zorgen ervoor dat niemand last heeft van het antwoord. Het duurt nog maar even of we vragen aan SIRI (of een Android-variant) of het leuk is om naar een bepaalde film te gaan. In een nano-seconde raadpleegt SIRI de Netflix app op je smartphone en checkt of je kijkgedrag voor 80% matcht met deze film.

Kun je verliefd worden op je besturingssysteem?

Het is natuurlijk heel aantrekkelijk om te checken of de centrale vraag van HER uit 2013 ( kun je verliefd worden op je besturingssysteem) nu hout snijdt in 2020. Heeft de regisseur en scenarist Spike Jonze gelijk gekregen? Het zou zo maar kunnen. Ik zeg elke avond, voor de grap, Sire welterusten als ik haar de opdracht geef om mijn wekker te zetten voor de volgende dag. Siri praat met mij in het Vlaams omdat ik haar zo heb gemodelleerd. Dat is een kwestie van programmeren; het herhalen van instructies door middel van code. Maar er is ook sprake van een soort groei. Ze verstaat mij bijvoorbeeld steeds beter omdat ze leert. ‘Zet wekker’ is nu voldoende.
Juist door dat diepe leerproces moet Siri uiteindelijk ook emoties kunnen herkennen en plaatsen. Waarom niet? Of zij er ook zelfstandig naar zou kunnen handelen is natuurlijk de vraag want dan zou zij een identiteit moeten ontwikkelen. Maar zal dat uiteindelijk uitmonden in een deep fake? De toekomst zal het leren.

Een computer kan met 6034 andere personen tegelijk intiem communiceren

Gelukkig wil de film van Spike Jonze ons meer vertellen, althans ik zag er hele andere dingen in dan de clichématige boodschap ‘zal de computer op gelijk niveau met mensen gaan verkeren’. In de prachtig geschreven dialogen die het hoofdpersoon met het besturingssysteem voert over zijn scheiding, en de problemen van menselijk verkeer, wordt vooral duidelijk hoe beperkt de mens en zijn gevoelsleven is. Neem nu het uiterst hilarische gegeven dat Theodore ontdekt dat zijn besturingssysteem, terwijl hij intiem met haar is, op hetzelfde moment (een computer kan multitasken) met 6034 andere personen intiem aan het communiceren is. Theodore is als mens van vlees en bloed natuurlijk stikjaloers. Leg zo’n emotie maar eens uit aan een computer. Ergens zegt een personage in de film: ‘We vertellen ons zelf verhalen en noemen dat geschiedenis.’ Leg die constatering maar eens uit aan een computer. Ons bewustzijn laat ons geloven dat we een werkelijk leven hebben maar op de keper beschouwd is leven net zo’n onduidelijk proces als een digitaal bewustzijn. Dus zoveel hoger staan wij niet in de hiërarchie ten opzichte van zelflerende machines. Of zoals de schrijver W.F. Hermans eens zei: ‘de mens is een chemisch proces als een ander’.

Most discussed