j.c. bloem, gedicht geallieerde vliegers,

J.C. Bloem, ‘Aan de Geallieerde Vliegers’ (Quiet Though Sad 1947)

Bestand 31-03-16 20 53 47

Analyse

A. parafrase
(korte samenvatting van het gedicht)

De wij-personen horen in de Tweede Wereldoorlog de geallieerde bommenwerpers boven zich overvliegen. Zij hebben voor een kort moment het gelukkige gevoel dat de bevrijding van de ‘vervloekten’ (de Duitse overheersers) nabij is en een leven in vrijheid (zonder ‘beklemming’) weer zal beginnen .

B. versleer
(herkennen, benoemen en het op waarde schatten van stijlelementen en beeldspraak)

‘Aan de Geallieerde Vliegers’ is een traditioneel gedicht met een vast metrum; een rijmschema is onduidelijk, niet aanwezig

1. Strofenbouw
1e strofe: kwatrijn (4 regels)
2e strofe: kwatrijn (4 regels)
(volta: wending: het verhaal gaat van het bombardement van boven naar de mensen beneden)
3e strofe: kwatrijn (4 regels)
4e strofe: kwatrijn (4 regels)

2. Rijm
Er sprake van binnenrijm
r1 heten
r2 gezeten

4. Ritme en metrum en versvoet

Metrum:
ritme:

De laatste zin van elke strofe heeft 5 lettergrepen
Van| de| ver|vloek|ten
Scheen |weer | on | ein| dig| etc.
Dat is een pentameter :
vijfvoetig versregel en geeft het geheel ritme

Elisie
Het weglaten van een onbeklemtoonde klinker of lettergreep, meestal omwille van het metrum of het ritme. (‘t één en ’t ander of   d’ eedlen = de edelen of Neêrland = Nederland) Elisie is vaak een aanleiding om te scanderen.
r4 de’ondergang
r6:  heilge

Beeldspraak
Bij beeldspraak worden zaken uit de werkelijkheid met beeldend taalgebruik op een indirecte of figuurlijke manier omschreven.

r7. Deden als de tijd de gebouwen vallen
De vernietigingskracht van de bommen tasten de gebouwen aan zoals de tanden des tijds dat over jaren doen.

Zuivere metafoor
In een zuivere metafoor wordt een vergelijking gemaakt, maar alleen het beeld wordt genoemd. Het object waar het beeld naar verwijst, is weggelaten
r12 ‘t Ruisen der vrijheid = geluid van de bommenwerpers van de geallieerden

Personificatie.
r12 ‘t Ruisen der vrijheid is ook een personificatie. Vrijheid lijkt hier een ding te zijn.

Synesthesie
Synesthesie is het aan elkaar koppelen van zintuiglijke waarnemingen.
r12 ‘t Ruisen der vrijheid is het koppelen van een gehoor met gevoel.

Metonymia
Net als bij de zuivere metafoor wordt bij de metonymia wel het beeld maar niet het object genoemd. Groot verschil is, dat er géén overeenkomst is tussen het beeld en het object. Het benadrukken van een specifieke, opvallende eigenschap of bijzonder kenmerk van het object. (Ook wel perifrase) , bijv. een zee van ruisend groen (een bos)

r12. ‘t Ruisen van vrijheid zou dan ook een perifrase zijn.

Metafoor
r11 Hoorden boven het nimmer te aanvaarden heden
Boven het ‘Heden’ (tijdsbepaling: 40-45) is hier letterlijk de grond waar de Duitse bezetters rondlopen, de huidige situatie die niet te aanvaarden is.

Stijlfiguren
Een stijlfiguur is een opvallende, kenmerkende vorm (figuur) van uitdrukken (stijl). In tegenstelling tot beeldspraak hebben stijlfiguren niets met beelden, objecten of figuurlijk taalgebruik te maken; het zijn taaltrucjes.

Paradox
r6: ‘Heilige bommen die door engelen (vliegeniers) gegooid worden’ is een tegenstelling.

Inversie
(Onderwerp en persoonsvorm omkeren en een zinsdeel er voor zetten)
In de eerste en de een vierde zin van de eerste stofe; in de derde zin van de tweede strofe en de middelste zin in de derde en vierde strofe.

r1 Engelengelijk is een taaltrucje: Vliegtuigen die ‘ gelijk engelen’ overvliegen is hier een zelfstandig naamwoord geworden. Alsof de geallieerden (de goede kant) het Engelengelijk achter zich hebben.

Understatement
(Bij een understatement zeg je iets ook in voorzichtige bewoording, maar dan met spot.)
r. Slaven hokten in besloten huizen
(Joodse mensen die in achterhuizen ondergedoken zaten).

Prolepsis (vooropplaatsing)

r2. Die, gezeten tussen gerichte vleugels

C. Interpretatie
( interpretatie van het gedicht, waarbij ook relevante stijlelementen en beeldspraak hun plek moeten krijgen)

Christenen zeggen: alle zegen komt van boven. In het gedicht is hier letterlijk sprake van. De bevrijding komt uit de hemel, verzinnebeeldt in het geluid van geallieerde bommenwerpers die als engelen overvliegen en met heilige bommen de vervloekten (de Duitse steden waar de vliegtuigen op weg naar zijn) op de grond (het heden: de hel) gaan verdelgen.

Most discussed