11 amor fati

(11) Maak elke tegenspoed onderdeel van je weg

Punt III. Neem moeilijke situaties
op in je pad naar verlichting

When the world is filled with evil, transform all mishaps into the path of bodhi

omarmen

Tussen blokhaken het associatieve werkwoord waarmee je een praktische invulling kan geven aan de oefening.  Bepaal voor jezelf welk werkwoord naar aanleiding van deze slogan, het beste voor jou de theoretische lading dekt.

Maak elke tegenspoed onderdeel van je weg
Het is nu bijna drie maanden dat ik geen geur en smaak meer heb. Dat is jammer, maar er is goed mee te leven. Ik heb er vertrouwen in dat het op zeker moment weer terugkomt. Soms word ik me ervan bewust, zoals laatst, toen ik door het bos liep. Het was prachtig weer, er hing een zweem van lente in de lucht. Althans dat vermoedde ik, want de geuren ontbraken en dat voelde op dat ogenblik als een onthutsend gemis. Maar los van dit soort momenten vind ik nog genoeg om van te genieten, ook in eten en drinken, en maak ik me geen zorgen. Wat niet wegneemt dat ik toch ook uitzie naar de dag dat ik weer kan ruiken en proeven.

Kun je met geduld wachten tot het over gaat? Wachten tot het een ander vorm krijgt? Misschien wel omarmen?
(11) Maak elke tegenspoed onderdeel van je weg

Dan valt mijn oog bij toeval op een krantenartikel. Er staat dat heel veel mensen geur en smaak verlies ervaren na corona, maar dat verreweg de meeste mensen deze snel weer terug krijgen. En, zo gaat het artikel verder, van de onfortuinlijken die meerdere weken tot zelfs meerdere maanden met dit verlies te kampen hebben, krijgt een groot deel te maken met psychische problemen door toenemende onzekerheid en een afnemend gevoel van verbondenheid. Tot slot komt er een arts aan het woord die om die reden ook met klem adviseert om al na drie tot vier weken met geurtraining te beginnen om de schade zoveel mogelijk te beperken. 

Dit stukje heeft een uitwerking op mij. Ook al neem ik de krant waar het in staat niet al te serieus, ik merk dat er nieuwe gedachten ontstaan: ‘Ik heb een probleem’, ‘Dit is helemaal niet goed’, ‘Wat moet ik hier aan doen?’, ‘Hoe gaat dit verder?’, gedachten die ik daarvoor niet had. Tegelijkertijd ontstaat een gevoel van urgent ongemak, van noodzaak, van ongeduld: het gevoel dat dit in de weg staat. Dat dit nu moet worden opgelost en dat ik daarna weer verder kan met mijn leven, zoals dat hoort te zijn. 

Wat ik voel gebeuren is dat iets dat eerst onderdeel is van mijn leven verandert in iets dat dat leven in de weg staat. De vraag komt op of je dit proces ook kunt omkeren: kun je iets dat je ervaart als iets dat je leven in de weg staat veranderen in iets dat onderdeel is van je leven? Slogan 11, ‘Maak elke tegenspoed onderdeel van je weg’, impliceert dat dat kan, dat je de ervaring van ‘dat staat me in de weg’ kunt omvormen naar: ‘dat is onderdeel van mijn weg’. 

Hoe doe je dat? Wat is daar voor nodig? Allereerst acceptatie. Geen acceptatie in de zin van alles gelaten over je heen laten komen, maar acceptatie in de vorm van erkenning. Een erkenning van wat er is, zoals het er is, om van daaruit verder te gaan. Een actieve vorm van acceptatie die samengaat met een verlangen naar, bijvoorbeeld, een betere gezondheid of een beter leven. Zoals ik prima kan leven zonder te kunnen ruiken of proeven en ik er tegelijkertijd naar kan verlangen om dat wel weer te kunnen. 

Wanneer acceptatie en verlangen in balans en complementair zijn, dragen ze bij aan een heilzame, persoonlijke ontwikkeling. Maar als ze uit balans raken, dan ondergraven ze elkaar. Die uitwerking had het krantenartikel op me: het voedde het verlangen om weer te kunnen ruiken en proeven. Naarmate dat verlangen groter en ongeduriger werd begon het mijn gedachten en emoties meer te domineren. Ondertussen nam mijn acceptatie van de situatie evenredig af en mijn frustratie in dezelfde mate toe. Van een onderdeel van mijn weg werd mijn reuk- en smaakverlies tot een obstakel op mijn weg.

Het volgende helpt om van dat obstakel weer een onderdeel te maken: spreek de wens uit dat iedereen die zich in dezelfde situatie bevindt als jij, gevrijwaard blijft van de frustratie, onmacht of andere negatieve emotie die jij nu zelf ervaart. Mijn ervaring is dat dit een wonderbaarlijke uitwerking heeft. Misschien omdat het op een indirecte wijze een erkenning is van zowel de situatie waarin je verkeert als van je reactie daarop, zonder ook maar een zweem van afkeuring. En misschien ook omdat je door dit proces van ‘erkenning door herkenning’ je eigen frustratie tot een zaadje maakt van begrip en medeleven. Dan staat het je niet meer in de weg, dan is het onderdeel van je weg. 


(vrij naar Norman Fischer, Training in compassie – Zen Teachings on the Practice of Lojong en de zenlessen van Arthur Nieuwendijk, Zen.nl Amsterdam)

Your Header Sidebar area is currently empty. Hurry up and add some widgets.