Uienringen

Brief aan de lezer (79)

Goudgeel en knapperig. Zij lijken op inktvisringen maar bij het doorbijten zijn het gewoon gefrituurde uienringen. Wat een nep! Op Utrecht CS zie ik ze op een verlicht bord van Smullers. Meteen ben ik weer in Salt Lake City, halverwege de jaren ’90. Het armeluisvoedsel brengt mij bij Oom Herman Oliekan. Hij komt uit de tak van de familie van mijn moeder die voor de oorlog emigreerde van Utrecht naar de VS. Familiebloed. Gebakken ui… dat is smullen!
Ik sta met hem te wachten in een rij in een hamburgertent. Eén keer eerder had ik hem ontmoet: toen ik twaalf was moest ik urenlang voor hem stilzitten en raakten we aan de praat. Hij maakte een portret van mij. Hij kon goed tekenen. Hij genoot ervan om weer terug te zijn in Nederland. We hadden een enorme klik.
Nu ben ik bij hem op bezoek. Hij heeft mij uitgenodigd om uit eten te gaan. Alles is wederom vertrouwd. Hij raadt mij ‘Union Fries’ aan uit het menu. Dat at hij zelf ook altijd bij Wendy’s.
Voor ons in de rij staat een man met een staartje. Op de rug van zijn versleten motorjack staat de tekst ‘VIETNAM VETS’. Oom Herman kijkt boos… Ineens zie ik in hem mijn oma. Dezelfde priemende ogen. Dezelfde caviawangen. Dezelfde gloeiende verontwaardiging die ik ook van mijn moeder ken.
“Bullshit! Marlin. Wat een klootvink…” zegt Oom Herman net iets te hard. Hoe langer we samen zijn, hoe meer oude Nederlandse scheldwoorden bij hem bovenkomen. Met een Amerikaanse tongval gebruikt hij ze te pas en te onpas. Woorden die nog ergens diep in zijn geheugen zwerven uit de tijd dat hij als kleine jongen in Utrecht leefde.
“Denk you nou echt dat wij na de oorlog in zo’n ‘apenpakkie’ rondliepen? Vietnam Vets – shut up!”
Oom Herman vocht in de WOII als Amerikaanse soldaat tegen de Jappen in de Pacific. Hij had verschrikkelijke dingen meegemaakt. De slag om de Salomonseilanden. Het gekste verhaal dat mijn moeder daarover vertelde vond ik altijd dat hij na die oorlog alleen maar op de houten vloer kon slapen, naast zijn bed. Hij had tijdens de gevechten op de eilanden een jaar lang op de grond geslapen en een zacht matras deed hem te veel pijn. Verder weigerde hij over deze nare tijd te praten. Echt familie dus.
De rug van de andere gekwetste oorlogsveteraan blijft gelukkig onbeweeglijk. Hij hoort niets of doet alsof. We nemen plaats. Oom Herman kijkt verlekkerd naar zijn dienblad. De familie zegt met een ondeugende blik:
“Uienringen! Da kos geen drol.”