MarlinBekijk mijn Geheugen Groeve .
En toen verscheen Pong op de televisie.
Twee streepjes. Een vierkant balletje. Een score.
Veertig jaar later leerde Pong de computer leren, gek genoeg.
De controller had een draaiknop zoals op een radio
We kregen hem volgens mij met Sinterklaas. Opa leefde nog, dus het moet 1977 zijn geweest. We hadden nog een zwart-wittelevisie. In ieder geval herinner ik me daarop het stilstaande beeld van de gekaapte trein bij De Punt. Urenlang die trein in dat weiland.
En toen kwam Pong.
Het was een langwerpig kastje met twee draadjes naar controllers, voor zover je die zo mocht noemen. Een draaiknop zoals op een radio. Daarmee bewoog je een wit streepje op het televisiescherm omhoog en omlaag.
Meer was het niet.
Twee streepjes. Een vierkant balletje. Een score. En de verslavende ‘pong’-bliep waardoor het batje gevoel kreeg. Luister nog eens naar deze ontroerende melodie uit memory lane:
Of speel het spel Pong in een ander browser tab:
Mooi hè? Met Claude Code in 1 min gemaakt in Javascript. Kind kan de was doen. Enfin,
Je drukte dus op start en het balletje begon uit zichzelf heen en weer te bewegen. Mijn zusje kon er niks van en haakte snel af. Ik vond het aanvankelijk fantastisch. Na een paar keer spelen werd het ééntonig. Er was niet een level te behalen, alleen een score. Er was niet een wereld waarin je kon bewegen. Je zat gevangen in het speelveld. Je kon alleen de snelheid van de bal hoger zetten. Dan werd het spel zo moeilijk dat de bal als een razende heen en weer ging. De lol was er snel af
Een keer liet ik Pong aanstaan toen ik naar school ging. Bij thuiskomst stonden er vage witte strepen in de beeldbuis gebrand. Paniek. Mijn vader mocht dit nooit ontdekken.
Ik heb het hem ook nooit verteld.
Pong was toen al een paar jaar oud. Atari had Home Pong in 1975 in Amerika uitgebracht, waarna overal goedkope varianten verschenen. Rond 1977 bereikten die kastjes ook onze huiskamers. Een computerprogramma dat je thuis op de televisie kon besturen! Het voelde als de toekomst.
Daarna verdween Pong ergens naar zolder.
Bijna veertig jaar later duikt hetzelfde spel ineens weer op in een heel andere geschiedenis. Onderzoeker Demis Hassabis en zijn mensen bij DeepMind gebruiken oude Atari-spellen om computers iets nieuws te leren: leren zonder dat iemand voordoet hoe het moet.
Hun computer krijgt bij Pong geen uitleg.
Niemand vertelt hem: dit is een bal. Dat witte streepje is jouw batje. Je moet de bal terugslaan en als de tegenstander mist, krijg je een punt.
De computer krijgt alleen de pixels van het beeldscherm, een paar mogelijke bewegingen en de score. Het doel dat de programmeurs meegeven is in essentie: zorg dat die beloning zo groot mogelijk wordt.
In het begin doet hij dus maar wat. Omhoog. Omlaag. Niets. Het batje schokt doelloos over het scherm.
Tot hij per ongeluk de bal raakt.
Later volgt een punt.
En dat is genoeg.
Het neurale netwerk verandert zijn interne verbindingen een heel klein beetje. Kennelijk was die beweging, bij dat patroon van pixels, iets beter dan een andere. Miljoenen pogingen later speelt de computer Pong beter dan wij ooit konden.
Dat heet reinforcement learning.
Je vertelt een machine niet precies wat ze moet doen. Je vertelt haar wat als succes telt.
Dat eenvoudige principe werd een van de bouwstenen onder de huidige AI-revolutie. Bij DeepMind leidde dezelfde gedachte uiteindelijk naar AlphaGo en die inmiddels beroemde Move 37: een zet die geen mens de computer had voorgedaan en die zelfs professionele Go-spelers aanvankelijk niet begrepen.
Ik moet daarbij steeds denken aan dat kastje bij ons thuis.
Twee witte streepjes en een blokje.
Ik draaide aan een knop en dacht dat ík Pong aan het leren was.
Veertig jaar later leerde Pong de computer leren.
Burijn
