MarlinBekijk de Geheugen Groeve op mijn zolder
Wat dacht je ervan? Help je nog mee?
Maar… ik vuil worden zal…
Wie heeft mij nu het meest beïnvloed wat betreft het gebruik van het n-woord in mijn jeugd? Nu ik er langer over nadenk moet dat toch Kuifje zijn. Het was één van de helden uit mijn kindertijd wiens avonturen ik verslonden heb.
Van alle koloniale boodschappen waar ik in de jaren ‘70 aan ben blootgesteld spant het album ‘Kuifje in Afrika’ de kroon. Ik heb het nog eens gelezen in een recente druk. Nee, dat is niet best voor kinderen. Vooral omdat de goedbedoelde ironie van Hergé niet begrepen wordt als je nog zo jong bent en de context niet kent van de gebeurtenissen. Neem bijvoorbeeld deze scene waarbij Kuifje een gestrande locomotief (ik kwam dat spoorlijntje naar Leopoldville tegen in het boek van Reybroeck) moet rechtzetten.
Het album verscheen oorspronkelijk als ‘Tintin au Congo’ in België. Ik heb de gecorrigeerde derde albumversie uit 1975 waarschijnlijk gehad als kind. Daar werd de pagina met een neushoorn die met een dynamietstaaf werd opgeblazen, vervangen door een diervriendelijke versie. Een meer mensvriendelijke versie is er nooit van gekomen. Hergé heeft de critici altijd gepareerd met het feit dat hij enkel tekende in de geest van de tijd (jaren 30) bij de Brusselse burgerij.
Tsja.
Nu ik mij werkelijk grondig verdiept heb in het conflict tussen de Hutu’s en de Tutsi’s is het bijna eng hoe nauwgezet Hergé het koloniale verdeel-en heersbeleid in de kolonie probeert te persifleren.
Bijna onmogelijk natuurlijk om deze scene hier als kind goed te duiden. Ik zat op de Kees Boekeschool, werd doodgegooid met de Okki en Gast Aan Tafel: ik dacht alleen maar: ze moeten Kuifje naar de Derde Wereld sturen. Die zal de boeven wel mores leren. Dat die lippen, het debiele taalgebruik en de vooroordelen over het gedrag (ik vuil worden, ik moe worden) van de lokale bewoners van Congo allemaal niet klopten met de realiteit – dat ontdekte ik pas op de middelbare school. Stereotypering, propaganda, kolonialisme, modern imperialisme, fascisme, discriminatie, zondebok, economische ongelijkheid – het waren begrippen die zich toen in mijn brein nestelden.
Selectieve verontwaardiging
Toch was die verontwaardiging over mijn held Kuifje die toen zeker ontstond achteraf nogal selectief. Het gekke is bijvoorbeeld dat ik bij Asterix en Obelix deze stereotyperingen nooit heb opgemerkt. Laatst liep ik langs een etalage van de edelsmid bij mij in de buurt (hele mooie sieraden trouwens). De etalage had een nieuw thema. Ik zag de mast van het beruchte piratenschip dat altijd tot zinken wordt gebracht als Asterix en Obelix op zee zijn. Er is dan een stripfiguur, een grappige zwarte man, die altijd heel sip in een gebroken taal iets mompelt. Maar in het kraaiennest in de etalage had de eigenaar een ander mannetje geplaatst. Het viel me op.
Ik zocht de scene uit het stripboek op en ik schrok me rot. Zie hieronder hoe de Fransman Goscinny een piratenslaaf tekende. Nooit was mij de foute karikatuur van de donkere man met de extreem dikke lippen opgevallen. Genant gewoon. Het is maar goed dat ik geen etalage hoef in te richten. Een simpele blogtekst zonder koloniale bril schrijven kost me al moeite genoeg.
