BurijnBulgaarse Stemmen (polyfone volkszang uit de Balkan)
Samenvatting: Dit hoofdstuk bespreekt de Bulgaarse polyfone zangtraditie, vaak gepresenteerd via ensembles als Le Mystère des Voix Bulgares (Het Mysterie van de Bulgaarse stemmen). Deze traditionele zangstijl uit de Balkan kenmerkt zich door meerstemmige (polyfone) zang door vrouwenkoren, met ongewone harmonieën, scherpe dissonanten en krachtige, heldere stemmen. De liederen zijn vaak eeuwenoude volksliedjes, overgeleverd van generatie op generatie, en worden a capella of met minimale begeleiding gezongen. Rond de jaren ’80 kreeg deze muziek internationale bekendheid toen westerse muzikanten en labels opnames uit Bulgarije uitbrachten, die vervolgens een Grammy Award wonnen (1989).
Betekenis: De Bulgarian Voices vertegenwoordigen het rijke immateriële erfgoed van Zuidoost-Europa en tonen hoe traditionele volksmuziek een verbindende schat is binnen Europa. Hun ongewone klank en harmonie openden West-Europeanen de oren voor de diversiteit aan muzikale tradities op ons continent buiten de klassieke canon. Bovendien illustreert de populariteit van Le Mystère des Voix Bulgares dat er in heel Europa waardering kan bestaan voor elkaars erfgoed: dit authentieke Balkan-geluid ontroerde ook mensen in Parijs, Londen of Amsterdam, ondanks de taalbarrière. De polyfone zangstijl zelf stamt uit de oud-Slavische en Thracische cultuur en is een van de oudste muzikale praktijkvormen van Europa, iets waar niet alleen Bulgarije maar alle Europeanen trots op kunnen zijn. Dankzij projecten die deze zang pan-Europees bekendmaakten, werd de veelstemmigheid letterlijk en figuurlijk een symbool: Europa klinkt anders in elke streek, maar samengevoegd ontstaat er harmonische rijkdom. Het hoofdstuk benadrukt ook de wederzijdse kruisbestuiving: westerse artiesten lieten zich inspireren door deze oosterse klanken, en Bulgaarse koren toerden door geheel Europa. Als sub-icoon wordt de Portugese Fado genoemd, een andere emotievolle volksmuziek, om te tonen dat in zowel de zuidoostelijke als zuidwestelijke uithoeken van Europa zangtradities leven die nu tot het gemeenschappelijk cultureel erfgoed behoren.
(Sub-icoon: Fado – de Portugese traditionele liederen vol melancholie, vaak vergeleken met blues, als voorbeeld van een andere lokale zangtraditie die nationaal symbool is geworden maar ook buiten de landgrenzen geliefd en erkend wordt als cultureel erfgoed.)
