Turf in je ransel

De kalender wijst 1831. Roerige tijden voor de Nederlanden – de Tiendaagse Veldtocht dreigt. Koning Willem I heeft de besluiten van de Conferentie van Londen – ‘De Vrede van de Achttien Artikelen’ – verworpen. Hij overweegt een gewapend optreden tegen het zich kortelings onafhankelijk verklaarde België. Het Nederlandse leger is samengetrokken in het Brabantse, onder commando van de koning zelf, bijgestaan door zijn zoons Willem, prins van Oranje, en Frederik, prins der Nederlanden.

De 34-jarige Frederik – vijf jaar tevoren getrouwd met prinses Louisa van Pruisen – ligt met zijn troepen bij Ulvenhout. Daar komt zijn gade hem bezoeken, geïnteresseerd als zij is in het wel en wee van de militairen. Bovendien koestert Louisa muzikale belangstelling en derhalve heeft zij voor François Dunkler Sr.. de kundige dirigent van de kapel der Grenadiers, iets meegebracht: een oud volksliedje uit Dithmarschen, de moerassige streek in Sleeswijk-Holstein.

Zo ontstond in dat gedenkwaardige jaar uit dit eenvoudige wijsje, door Dunkler bekwaam gearrangeerd, de ‘Grenadiers Mars’, de defileermars van de kapel. Nu, in 1976, honderd jaar nadat koning Willem III aan het muziekkorps van het Regiment Grenadiers en Jagers de titel ‘Koninklijke Militaire Kapel’ verleende, is deze marsmelodie nog altijd befaamd. Wellicht is het de meest populaire mars in ons land, beter bekend als: TURF IN JE RANSEL…

“Turf in den ransel” is een term die verwijst naar de Grenadiersmars “Turf in je ransel”, een bekend militair muziekstuk dat ook als radio-intro werd gebruikt. De uitdrukking kan ook letterlijk betekenen “turf in je soldatentas” (ransel) of figuurlijk “veel eten,” zo legt Ensie uit. 

Militair en radiohistorie

• Muziekstuk: De uitdrukking is de titel van de Grenadiersmars, die tijdens de Tweede Wereldoorlog populair werd als een protest tegen de bezetter, omdat het een muziekstuk was uit een van de verboden landen.
• Radio-introductie: Hans Idzerda opende zijn eerste uitzending op 6 november 1919, de eerste uitzending in Nederland, met het liedje “Turf in je ransel”. 

Figuurlijke betekenis

• Ransel: Een ransel is oorspronkelijk een vierkante soldatenrugzak.
• Figuurlijke betekenis: De uitdrukking “turf in je ransel” kan figuurlijk betekenen dat je veel eet of veel spullen in je tas hebt, omdat je je klaarmaakt voor een reis.