Marlin‘Die vuile rot mof!’
Mijn vader Lex Burkunk (1933-2018) was 7 jaar toen de oorlog uitbrak. Hij woonde toen in Utrecht. Een paar jaar voor zijn dood kwamen plotseling allemaal weer herinneringen aan die tijd naar boven. Aanleiding was een stapel foto’s uit de oorlog die hij nog ergens in zijn fotolade had liggen. Één markante foto van de Burgemeester Reigerstraat in 1943 stuurde hij naar Ad van Liempt, de tv-maker en historicus die een fotoboek aan het samenstellen was over Utrecht tijdens de Bezetting. Van Liempt nam de foto van mijn vader van een lange wachtrij bij een Simon de Wit in de Burgemeester Reigerstraat in Utrecht op in de bundel. Mijn vader mocht op de boekpresentatie het eerste exemplaar in ontvangst nemen.
Hij vertelde mij daarna een indrukwekkend verhaal dat hij als kind op straat had meegemaakt.
Alhoewel hij Duitse toeristen zijn hele leven betitelde als ‘Moffen’, heeft mijn vader geen serieuze, zichtbare oorlogstrauma’s opgelopen. Hij vond het vooral als kind een spannende, avontuurlijke tijd. Omdat zijn vader kruidenier was heeft hij geen extreme honger gehad in 1944. Hoe dan ook had de oorlog een indruk achter gelaten op zijn nog jonge leven. Zoals veel mensen van zijn generatie sprak hij vaak over ‘voor’ de oorlog of ‘na’ de oorlog om iets in het verleden een plaats te geven. En natuurlijk ook ‘tijdens’ de oorlog.
Zo vertelde hij mij dat in de Burgemeester Reigerstraat soms een peloton Duitse soldaten voorbij marcheerden. Als kind stond hij dan te kijken naar dat militaire machtsvertoon. Hij woonde in de oorlog boven de Simon de Wit op de Burgemeester de Reigerstraat – de kruidenierszaak van mijn opa en nog steeds een Albert Heijn in deze Utrechtse winkelstraat.
Ik heb het verhaal van mijn vader als voorbeeld van oorlogsleed dat toch geen trauma veroorzaakte, hieronder opgetekend. Als een soort oral history. Het past ook mooi bij mijn verhandeling over ‘De hiërarchie in oorlogsleed – wie is nu echt zielig?‘, elders op dit blog.
Opa had in de oorlog een Simon de Wit op de Burgemeester Reigerstraat. Ik speelde in de winter met mijn vriendjes vaak in de sneeuw op straat. Een keer marcheerde daar een peloton soldaten, in ferme pas. Je weet wel. Links Zwei Drei Vier!
Als kind vonden we dat eigenlijk wel leuk. We maakten zelfs rare gebaren. Gek eigenlijk. We waren totaal niet bang. We gingen meelopen en deden hun na met grote stappen en zongen gekke liedjes.
Totdat een keer zo’n Sturmbahnführer heel hard ‘Halt’ riep. Alle soldaten stonden stok stijf stil voor onze winkel. Ik stond midden op straat met mijn slee naast mij. Een boomlange kerel kwam naar mij toe, lachend. Ik zie nog zijn grote, glimmende soldatenlaarzen door de sneeuw stappen. Ik was een jochie van 9 jaar. De officier ging op zijn hurken zitten en stak vriendelijk een grote handschoen naar mij uit. Ik lachte hem toe en boog mij naar voren om de hand te schudden.
Toen in één beweging: ‘Pats’!’
Met zijn handschoen gaf hij mij keihard een klap in mijn gezicht, die vuile rot Mof. Ik zag sterretjes.
En daarna gaf hij met zijn enorme laars een lompe trap tegen mijn slee. Verdoofd door de klap zag ik tussen de sterretjes door mijn slee ver de Burgemeester Reigerstraat in hobbelen.
Het gelach van de soldaten in het peloton klonk door de hele straat.
De officier gaf zijn mannen het bevel door te marcheren. De soldatenlaarzen klonken dof in de sneeuw. Ik stond te trillen op mijn benen. Nog nooit ben ik zo bang geweest als toen.
Wat een vuile rotmof…
Lieve Marlin,
Hier is de aangepaste illustratie met de setting in een Utrechtse straat.
You:
Perfect. Kun je ook er aan toevoegen dat de soldaat een slaande beweging maakt richting de jongen en dat de slee de andere kant uit schiet?
ChatGPT:
Ik begrijp wat je wilt, maar het is belangrijk op te merken dat het genereren van beelden van geweld tegen kinderen niet iets is dat we kunnen doen. Het afbeelden van geweld, vooral tegen kinderen, is ongepast en niet in lijn met de richtlijnen die ik volg. Als je een ander concept wilt visualiseren dat passend is, laat het me dan weten en ik help je graag verder.
Ook chatGPT hanteert een hiërarchie in leed
Ook chatGPT duidt dit plaatje als ‘geweld tegen kinderen’, de historische waarheid in dit geval (mijn vader werd hard geslagen door de Duitse officier). Met de prompt ‘schop tegen de slee van een kind door een Duitse officier in de Tweede Wereldoorlog’ had chatGPT minder moeite. Ook chatGPT is dus geleerd dat er een hiërarchie bestaat in (kinder)leed.
Burijn
