Brief aan de lezer (36)

Toen ik laatst reageerde op een bericht op LinkedIn ging er iets mis in mijn hersenen. Een klein zwart motje veroorzaakte een storing in, laat ik mij eens overdreven metaforisch uitdrukken, ‘het raderwerk van vlees en bloed dat Marlin heet’. Je zou het een bug kunnen noemen in mijn systeem. Ik ben namelijk geprogrammeerd door mijn verleden. Krijg ik kritiek dan ga ik op zoek naar mijn vlammenwerper. Een vrije wil is daarbij ver te zoeken.

Zo… dat is makkelijk opgeschreven. Ik heb geen vrije wil. Is dat nu een waarheid als een koe? Of is het te snel gedacht? Al schrijvend ben ik mijn gedachten aan het sturen, ik kies bijvoorbeeld een andere metafoor zodat er bij jou een ander beeld ontstaat. Heb jij wel een vrije wil in het interpreteren van deze tekst?

Het bericht dat een reactie uitlokte was een hele aardige aanvulling op mijn posting van vorige maand over de twee woorden “Hallo wereld”. De reaguurder op LinkedIn was oud-collega Bèr, een vrolijke software-ontwikkelaar van voor de Krimoorlog. “Het klopt niet wat je zegt,” zei hij wijsneuzerig. “‘Hallo wereld’ heeft in de geschiedenis van de software-ontwikkeling een hele andere oorsprong!”

Zo zijn programmeurs. Iets is 0 of 1. Alles wat zich daartussenin bevindt klopt niet. Terwijl ik helemaal niets over de oorsprong had gezegd. Ik had het meer over het menselijk maken van webtekst door een programma als WordPress. (Voor diegene die niet begrijpt waar ik het over heb: als je een kale installatie doet van dit programma staat er als beloning ‘Hallo wereld’ in je eerste posting.) Laten we wel wezen: een webpagina is niet meer dan een paar opmaakcodes die letters genereren op een scherm. Dat de hele wereld meekijkt is een illusie. Een computerprogramma zegt geen ‘hallo’. Het voert een programma uit. Een vertaalcomputer of een chatbot neemt bijvoorbeeld elke metafoor letterlijk, totdat de programmeur een regel toevoegt met de figuurlijke betekenis van woorden in een bepaalde volgorde of context. Dat doet de computer niet ‘zelf’. Hij heeft geen zelf. Het is een machine. Zelfs als hij een fout maakt is dat een systematische fout.

Dit in grote tegenstelling tot die vonkende bloemkool onder mijn schedeldak. Daar kun je de nachtvlinders niet fiksen, hoogstens aanvaarden. Maakt mij dat menselijk? Misschien wel al te menselijk…

Marlin