Marlin
- Het computerspel ‘Pong’ op een zwart-wit-tv (1977).
- Vader en zoon aan de Amstel
- Kaftpapier
- Gesneden koek
- De ton met waspoeder van Dash (1972)
Dat schreven leden van het verzet op de muren in de stad. Vandaag herdenken wij weer de oorlog en ik moest denken aan die geoorloofde boodschap. Oranje! Mijn moeder riep altijd kwaad: “Het hele Koningshuis zat in veiligheid en wij hadden honger.” Dat zwart-wit denken heb ik met de paplepel ingegoten gekregen. Mijn arme moeder was beschadigd. Haar broer werd in ’45 door de Duitsers bij de Woeste Hoeve gefusilleerd. Het verlies heeft ze nooit goed kunnen verwerken. Het maakte haar wantrouwend en normatief. Toen wij naar Denemarken op vakantie gingen werd er tot aan de Deense grens niet gestopt. Maar tegelijk werd er ook niet gepraat over het waarom. En herdacht werd er helemaal niet. Toen ik haar eens vertelde dat ik op 4 mei op de Dam had gestaan, werd ze woedend. “Jij hebt de oorlog toch niet meegemaakt! Wat doe je daar dan?” De oorlog was van haar, niet van mij.
Zo vormde de oorlog een ijkpunt in ons gezin. Soms denk ik weleens dat ook het beeld van die oorlog mijn morele kompas heeft bepaald. Wie wilde nou geen “Soldaat van Oranje” zijn?? De film vormde een blauwdruk voor mijn leven. Ik wilde Erik zijn… ook zo’n motor, ook zo’n studententijd; ik wilde vechten tegen de Duitsers en foute Nederlanders. Maar ik wilde ook doodgaan als Jan(!), waarin ik het verhaal van de broer van mijn moeder herkende.
Toen ik meer over de oorlog te weten kwam, moest ik al die beelden bijstellen. De grijstinten drongen maar slecht tot mijn door. Nederland had zich in ’40-’45 vooral ‘aangepast’. Wij leverden de meeste SS’ers aan de Duitsers van Europa; procentueel werden hier de meeste Joodse mensen opgepakt en later vermoord. Het verzet tegen de Duitsers was slecht georganiseerd en kwam laat op gang. En de vergeldingsacties waren niet mals. Het morele kompas tolt bij mij een beetje, sindsdien. Ook hoorde ik later J.C. spreken over een rechterwang toekeren, als je geslagen werd. Pfff… verstandelijk goed te begrijpen (wraak levert op de keper beschouwd niets op) maar diep in mijn hart twijfel ik. Neem nou het verlies van het WK van ’74. Of toen Poetin in februari dit jaar Oekraïne binnenviel… mijn eerste reactie was: waar is mijn piasdrop? Dat zou Erik ook gedaan hebben – een klap teruggeven.
De oorlog is al 77 jaar voorbij; mijn moeder is ook alweer negen jaar aan gene zijde. Toch blijft die linkerwang jeuken. Hebben de Duitsers toch weer gewonnen.
Marlin
Burijn
