LOJONG 47 houd 3 onafscheidelijk
Home » Lojong » Stap 7- Leef op je gemak in een krankzinnige wereld » Lojong 47. Houd de drie onafscheidelijk

Lojong 47. Houd de drie onafscheidelijk

Keep the three inseparable: speech, body and mind


Stap 7. Leef op je gemak in een krankzinnige wereld

Stap 7 stelt:
Herhaling van de training van je geest is noodzakelijk door de hardnekkigheid van menselijke neigingen. De Lojong leert echter dat begrippen als meditatie en compassie geen vaste entiteiten zijn: zodra je ze idealiseert, ontstaan spanning en zelfkritiek. Ware beoefening is eenvoudig en vanzelfsprekend, zonder ergens aan vast te houden. Alles is al zoals het is. Aanvaard dat.
Stap 7 is een verzameling oefeningen om te leren leven in een krankzinnige wereld. Op je gemak en met ruimte.

De drie hoofdoorzaken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Je leraren en gemeenschap roepen je intentie om te trainen op, en je intentie om te trainen houdt hen dicht bij je. Je wetenschap dat je hebt wat je nodig hebt herinnert je eraan dat je wilt blijven trainen om je leven te beschermen en te verlengen ten gunste van anderen, en dit verlangen houdt je in contact met je gemeenschap en doet je elke dag meer en meer waarderen dat je een leven leidt niet van gebrek en nood maar van volheid. Dit gevoel maakt dat je je leven steeds meer wilt delen met je gemeenschap.

Ik had een punt. En ik had beter kunnen zwijgen.
Jaren geleden liet iemand me vol trots zijn nieuwe elektrische auto zien. ‘Mooi,’ zei ik. ‘Maar is de productie van die accu niet ook een flinke belasting voor het milieu?’ Het werd een moeizame middag.

Lojong 47 houd de drie onafscheidelijk

Ik had een punt. En ik had beter kunnen zwijgen. Niet omdat eerlijkheid geen waarde heeft, maar omdat de keuze al gemaakt was. Mijn opmerking veranderde niets aan de auto, niets aan het milieu en niets aan zijn overtuiging. Wat ze wel veranderde was de relatie.

Slogan 47 luidt: ‘Houd de drie onafscheidelijk.’ Traditioneel verwijst dat naar wat je doet, wat je zegt en wat je denkt of voelt. Een veelvoorkomende interpretatie is dat die drie zoveel mogelijk moeten samenvallen. Dat je zegt wat je denkt. Dat je doet wat je zegt. Integriteit als congruentie.

Dat klinkt aantrekkelijk. Niemand houdt van hypocrisie.

Maar is zeggen wat je denkt altijd behulpzaam? Soms ben je geïrriteerd, maar laat je daar niets van merken. Soms zeg je precies wat je denkt en heb je daar later spijt van. Wat is dan de juiste keuze?

Het verlangen om jezelf te zijn is begrijpelijk. Niemand wil leven volgens een script dat door anderen is geschreven. We willen voelen wat voor ons belangrijk is, onze eigen keuzes maken en niet voortdurend leven naar de verwachtingen van anderen. Dat is waardevol. Maar wanneer wordt trouw zijn aan jezelf een vorm van gehechtheid aan jezelf?

Je zou ook een andere vraag kunnen stellen. Niet: ‘Ben ik trouw aan mezelf?’ maar: ‘Wat vraagt deze situatie?’ Daaruit spreekt een besef dat denken, spreken en handelen niet alleen elkaar beïnvloeden, maar ook de mensen om ons heen, die vervolgens weer invloed hebben op ons. We staan voortdurend in wisselwerking met elkaar.

Wanneer je boos bent, kan het passend zijn om die boosheid te uiten. Maar het is ook goed om je te realiseren dat jouw woorden een reactie bij de ander kunnen oproepen die vervolgens jouw boosheid weer kan versterken en bestendigen.

Laat je daarbij niet leiden door een norm, maar door een vraag: Welke beweging zet ik hiermee in gang? Is dat de richting die ik op wil?

Die vraag is alleen betekenisvol als je ook een keuze hebt. Als je een emotie kunt ervaren zonder haar direct te hoeven uiten, maar ook zonder haar weg te drukken. Mediteren helpt daarbij. Het creëert ruimte tussen ervaring en reactie.

Onafscheidelijk betekent niet identiek. Je kunt spreken zonder samen te vallen met wat je denkt, en toch oprecht zijn. Je kunt vriendelijk handelen terwijl je innerlijk geïrriteerd bent, zonder hypocriet te zijn. Je kunt twijfelen en toch verantwoordelijkheid nemen. Je kunt stilte verkiezen boven onmiddellijke zelfexpressie.

De oefening ligt niet in volledige transparantie, maar in voortdurende afstemming. Soms betekent dat dat je iets uitspreekt. Soms dat je zwijgt. Soms dat je handelt. Soms dat je wacht.

De situatie zelf wijst de weg. Zoals die middag, toen ik beter had kunnen wachten.

(vrij naar Norman Fischer, Training in compassie – Zen Teachings on the Practice of Lojong en de zenlessen van Arthur Nieuwendijk, Zen.nl Amsterdam)

Overweldigende en duurzame ervaringen die het leven ietsje mooier maken

Snel bladeren