lojong 25 gebreken
Home » Lojong » Stap 6 – Wees vaardig in relaties » Lojong 25. Spreek niet over gebreken van anderen

Lojong 25. Spreek niet over gebreken van anderen

Don’t bring things to a painful point — Don’t humiliate others.

of wandel een stapje naar voren of naar achteren:

Stap 6: wees vaardig in relaties 


don’t speak of injured limbs


Roddelen: afleren of beter leren?

Roddelen — dat hoor je niet te doen. Een ethisch appel dat ook in slogan 25 terugkeert: ‘Spreek niet over de gebreken van anderen.’ Maar hoe stop je daarmee? Roddelen heeft een slechte reputatie, maar het is hardnekkig, verleidelijk en soms zelfs opluchtend. Het lijkt ergens in te voorzien.

Die dubbelheid is de paradox van roddel.

We zien roddel vaak als iets duisters: destructief, kleinzielig, moreel gemakzuchtig. Maar recent onderzoek laat een ander beeld zien. Soms is roddel geen aanval, maar een waarschuwing: een poging om anderen te beschermen tegen misbruik of manipulatie. Soms is het geen kwaadsprekerij, maar een manier om spanning kwijt te raken wanneer we onrecht zien. En soms is roddel — hoe misleidend ook — een poging tot nabijheid: een wankele manier om verbinding te zoeken.

Zo kan roddel zelfs prosociaal zijn, mits intentie én inhoud gericht zijn op het welzijn van de groep of betrokkenen.

Dat maakt roddelen niet goed, maar wel begrijpelijk

Wat roddelen zo lastig maakt, is dat het twee tegengestelde bewegingen bevat: het verlangen om afstand te scheppen én het verlangen om dichtbij te komen. Wanneer we over iemand praten in plaats van met iemand spreken, houden we de echte ontmoeting op afstand. Maar tegelijkertijd zoeken we verbinding met degene die luistert. Roddelen creëert scheiding om nabijheid te realiseren — een vreemde kronkel in ons gedrag.

De uitnodiging is niet om jezelf te straffen, maar om nieuwsgierig te worden: Wat probeer ik te beschermen? Wat wil ik kwijt? Wie heeft dit eigenlijk nodig om te horen?

Helemaal afzien van spreken over anderen kan zelfs contraproductief zijn. We verliezen belangrijke signalen, ontkennen groepsdynamiek en maken gemeenschappen fragieler door spanning níet bespreekbaar te maken. Het gaat dus niet om alles te zeggen of door te geven, maar om beter te spreken — met de juiste intentie, openheid en eerlijkheid.

De paradox van roddel is dat het ons tegelijk wegleidt van elkaar én ons iets wil vertellen over hoe we elkaar juist kunnen vinden. Misschien begint ethiek niet bij het onderdrukken van roddel, maar bij het herkennen van die beweging — en bij het zoeken naar een vorm van spreken die minder over anderen gaat, en meer met elkaar.


Zet geen hoofd boven op je hoofd. Eén hoofd is genoeg.

We behandelen gekwetste mensen vaak op een manier die logisch lijkt, maar eigenlijk niet klopt. In plaats van een verschrikkelijk mens hard aan te pakken omdat hij verschrikkelijk is, zouden we hem juist met grote vriendelijkheid moeten behandelen. Dat heeft meer kans hem te veranderen. Aardige mensen kunnen een beetje onaardigheid meestal wel verdragen zonder dat het hun karakter breekt; maar een verschrikkelijk iemand kan door onverwachte vriendelijkheid worden verrast of zelfs geschokt in beter gedrag.

Hetzelfde geldt voor onszelf: als we geloven dat we slecht zijn en onszelf zo behandelen, worden we alleen maar slechter.

Maak dingen niet onnodig pijnlijk.

Zie het echte probleem, richt je daarop, en voeg er geen extra lagen verdriet, klachten of gedachten aan toe.

Zet geen hoofd boven op je hoofd. Eén is genoeg.


(vrij naar Norman Fischer, Training in compassie – Zen Teachings on the Practice of Lojong en de zenlessen van Arthur Nieuwendijk, Zen.nl Amsterdam)

Overweldigende en duurzame ervaringen die het leven ietsje mooier maken

Snel bladeren