Lojong (2): Zie alle dingen als een droom



 

II. Train jezelf in empathie en compassie

Regard all dharmas as dreams; although experiences may seem solid, they are passing memories.


Wat verandert er als je terugkijkt op recente gebeurtenissen en je beschouwt deze als een droom? Dromen zijn vluchtig, ze zijn niet echt. En precies daarom kan het weerstand oproepen om (momenten uit) je leven te beschouwen als een droom. Daarmee neem je er iets van weg. Allereerst de continuïteit, het idee dat dingen duren en hetzelfde blijven. Niet voor altijd natuurlijk, maar wel lang genoeg om voorspelbaar te zijn. Wat je ook wegneemt is het idee dat je invloed hebt op de gebeurtenissen in je leven, het gevoel dat je controle hebt, dat je de dingen kunt laten zijn zoals je wilt dat ze zijn. 

Slogan 2, ‘Beschouw alle dingen als een droom’, is een oefening om te onderzoeken waar je tegenaan loopt als je de omlijndheid, de voorspelbaarheid en de beheersbaarheid van de dingen in je leven buiten werking stelt. Als de indelingen die je maakt en de grenzen die je trekt opeens onvast blijken, wat dan? Dat kan een gevoel teweegbrengen van zinloosheid: wat valt er nog te wensen, waarnaar kun je nog verlangen als je geen precies en vast beeld meer hebt van wat je wensen vervult? Waar kun je dan naar streven? Wat valt er dan te bereiken?

Maar het kan ook, en misschien zelfs tegelijkertijd, relativeren en een gevoel van ruimte en lichtheid geven. Je plek in het geheel is anders, niet in het middelpunt, want er is geen middelpunt, en daardoor niet belast door een zware verantwoordelijkheid die zo vaak samengaat met zelfverwijt en het gevoel tekort te schieten.  

En het kan, als derde, een uitnodiging zijn om het onderscheid tussen echt en onecht te onderzoeken. De herinnering, bijvoorbeeld, die je hebt aan het gezellige etentje van gisteren, waarin verschilt die herinnering van een droom? Nu is ze net zo vluchtig en ongrijpbaar als een droom en bestaat alleen maar in je geest. Maar er is een verschil: als het een droom is geweest, dan zal je tafelgenoot zeer verbaasd zijn als je haar nu een berichtje zou sturen om te bedanken voor een gezellige avond. Als het geen droom was, dat zal ze waarschijnlijk een vriendelijk berichtje terugsturen. Het verschil tussen droom en echt is dat wat echt is deel uitmaakt van meer dan één levensverhaal: echt is wat we delen, met de nadruk niet op het wat, maar op het delen.


(vrij naar Norman Fischer, Training in compassie – Zen Teachings on the Practice of Lojong en de zenlessen van Arthur Nieuwendijk, Zen.nl Amsterdam)


Most discussed