Lojong 35: ga niet te snel
Home » Lojong » Stap 6 – Wees vaardig in relaties » Lojong 35. Ga niet te snel

Lojong 35. Ga niet te snel

Don’t GO SO FAST


of wandel een stapje naar voren of naar achteren:


Geestelijke training is geen race naar een finishlijn. Merk de dwaze fixatie op perfectie en prestatie op en lach heel hard om jezelf en laat het vervolgens los.

Stap 6. Wees vaardig in relaties

Stap 6 stelt:

Geestestraining moet consequent, realistisch en geïntegreerd worden beoefend.

Ware compassie vereist meer dan alleen vriendelijk zijn. Het vraagt om bevrijding van onze diepgewortelde zelfgerichtheid en een fundamentele verandering in ons hart. We moeten verder kijken dan het gebruikelijke onderscheid tussen ‘ik’ en ‘anderen’. Deze innerlijke transformatie brengt ook veerkracht met zich mee.
Stap 6 bewaakt de integriteit van de beoefening.

Het voorkomt dat lojong wordt ingezet als:

identiteitslabel (“ik ben zo mindful/compassievol”)
spiritueel ego-project
zelfverbeteringsdrang

vlucht uit ongemak

Als het niet snel genoeg gaat
Ongeduld voelt als gebrek aan tijd. Alsof het leven zich te traag beweegt voor wat je wilt. In de file, in de rij bij de kassa, in een gesprek dat niet opschiet – steeds lijkt de tijd de boosdoener. Maar ongeduld gaat niet over tijd. Het gaat over verzet. Over het idee dat dit moment anders zou moeten zijn dan het is – en dat jij het beter weet dan de werkelijkheid.

Lojong 35: ga niet te snel

Wat maakt je daarvan zo zeker?

Geduld is geen passiviteit. Het is ruimte. Een pauze tussen prikkel en reactie. Zonder die pauze reageren we automatisch. We worden voortgeduwd door een gevoel van urgentie dat zich vastzet in het lichaam en onze blik vernauwt tot wat in de weg staat. Alles wordt obstakel.

Ongeduld is een geest die sneller wil dan het lichaam kan gaan. De geest is al daar, bij het resultaat, in de toekomst, bij het beeld van hoe het zou moeten zijn. Maar het lichaam is nog hier. Het zit op de fiets, staat in de rij of is aan het bellen met nog vijf wachtenden voor zich. Die kloof creëert spanning. De geest snelt vooruit, het lichaam blijft achter en daartussen overstrekken we onszelf.

De remedie is niet versnellen, maar terugkeren. ‘Ga niet zo snel’, zegt slogan 35. Ga terug naar je adem. Terug naar je lichaam. Terug naar dit moment dat je liever zou overslaan. Wanneer je werkelijk vertraagt, verliest het gevoel van urgentie zijn dwingende karakter. Het gevoel van bedreiging neemt af en misschien merk je zelfs op hoe weinig er eigenlijk aan de hand is.

Een subtiele maar hardnekkige vorm van ongeduld is ongeduld met onszelf. We willen sneller groeien, sneller begrijpen, sneller veranderen. We willen een betere versie van onszelf worden – liefst vandaag nog.

Ook hier geldt: je hoeft niet sneller te gaan dan de omstandigheden toelaten. Persoonlijke ontwikkeling is geen sprint maar rijping. En wat groeit, groeit in zijn eigen tempo. Je taak is niet om te forceren, maar om ruimte te geven.

Geduld met jezelf is misschien wel de meest radicale vorm van geduld. Het betekent niet dat je niets doet. Het betekent dat je handelt vanuit aanvaarding, niet vanuit tekort maar vanuit wat er is.

Rust begint niet bij beter timemanagement, maar bij het eenvoudige besluit om te zijn waar je bent. Hier, met lichaam en geest op dezelfde plek. En van daaruit de volgende stap.

Wanneer ongeduld opkomt, kun je drie vragen stellen: wat heb ik nu nodig? Wat kan ik nu doen? Welke ruimte bieden de omstandigheden? Samen genomen leiden ze tot één oefening: wat is voor mij, gegeven dit moment, de juiste vervolgstap?

En die stap is misschien wel kleiner dan je zou willen.

Geestelijke training is geen race naar een finishlijn. De handeling van het meten of evalueren op zich is al een miskenning van de aard van het proces.

Het is niet een taak die we uitvoeren waarbij geldt dat hoe sneller we hem volbrengen, hoe sneller we door kunnen naar andere dingen. Zoals we al hebben vastgesteld, is geestelijke training de beoefening van een leven lang — ons leven zal al snel genoeg eindigen, er is zeker geen haast om die gebeurtenis te bespoedigen. Evenmin doen we aan geestelijke training in competitie met iemand anders, zodat we gemotiveerd zouden zijn om het proces te versnellen om meer te bereiken in minder tijd dan de andere persoon.

‘Ga niet zo snel’ is een uitnodiging om onze ongedurigheid op te merken, onze dwaze fixatie op perfectie en prestatie, en wanneer we dat doen, om eens goed om onszelf te lachen en het los te laten. Letterlijk om te stoppen, adem te halen en het te laten varen.

Het worden van een volwassen, volledig ontwikkeld, wijs en vriendelijk menselijk wezen is een lang, traag proces. Collectief zijn we dit proces lang geleden begonnen; het duurt ons hele leven voort en gaat daarna verder, terwijl anderen de reis voortzetten. Het is een grootse en nobele onderneming. Er is geen enkel nut om het te haasten, en er is sowieso geen manier om het te haasten. Het maakt echt geen verschil hoe ver je komt in je leven, want hoe ver je ook komt, er zal altijd een weg zijn die verder gaat. En de handeling van het meten of evalueren op zich is al een miskenning van de aard van het proces.

(vrij naar Norman Fischer, Training in compassie – Zen Teachings on the Practice of Lojong en de zenlessen van Arthur Nieuwendijk, Zen.nl Amsterdam)

Overweldigende en duurzame ervaringen die het leven ietsje mooier maken

Snel bladeren