Train without bias in all areas. It is crucial always to do this pervasively and wholeheartedly
Stap 7 stelt:
Herhaling van de training van je geest is noodzakelijk door de hardnekkigheid van menselijke neigingen. De Lojong leert echter dat begrippen als meditatie en compassie geen vaste entiteiten zijn: zodra je ze idealiseert, ontstaan spanning en zelfkritiek. Ware beoefening is eenvoudig en vanzelfsprekend, zonder ergens aan vast te houden. Alles is al zoals het is. Aanvaard dat.
Stap 7 is een verzameling oefeningen om te leren leven in een krankzinnige wereld. Op je gemak en met ruimte.
Train met openheid, met toewijding en onophoudelijk
Alles wat je tegenkomt, wat je meemaakt en wat je overkomt is een kans om je geest te trainen. Maak geen onderscheid tussen momenten waarop je oefent en momenten waarop je iets anders doet. Maak ook geen onderscheid tussen situaties waarin je wel kunt oefenen en omstandigheden die dat in de weg staan.
Mediteren is makkelijker als je er de tijd voor hebt, lekker in je vel zit en alles goed gaat. Maar soms is het heel druk in je hoofd, heb je ontzettend veel te doen en voel je bovendien niet fit. Eerst dit oplossen, denk je dan, de rest komt later wel weer. En je vergeet dat ook dit een mogelijkheid is om je geest te trainen.
Als je je dat wel zou herinneren, dan verandert er iets. Door je te beseffen dat je met alles kunt oefenen, ben je al aan het oefenen. Er verandert iets. Niet aan de situatie, maar in je houding. Alsof je een klein stapje achteruitzet en je je ongemak en ongenoegen in een perspectief ziet dat deze specifieke situatie overstijgt.
Je kunt hiermee oefenen! Dat is een keuze die niet van de omstandigheden afhangt. En meteen neemt de invloed af die de omstandigheden op je hebben. Je kiest voor autonomie. Feitelijk is het ook een oefening in gelijkmoedigheid.
Dat oefenen we tijdens het mediteren. Je zit stil, kalm en ontspannen. Zo ziet het eruit, al voelt het niet altijd zo. En precies dat maakt mediteren tot een oefening. Een oefening in gelijkmoedigheid. Maar die oefening beperkt zich niet tot het zitten. Je kunt dat altijd en overal oefenen. Mediteren helpt om je dat vaker te herinneren.
Gelijkmoedig zijn wil zeggen dat je de gedachten en emoties van het moment ten volle ervaart maar er niet door beïnvloed wordt. Je wordt geraakt, maar niet gestuurd. Daarin verschilt gelijkmoedigheid van onverschilligheid: dan doet het je niets, het laat je koud.
Je kunt jezelf niet tot gelijkmoedigheid dwingen. Je kunt wel de voorwaarden scheppen waaronder gelijkmoedigheid kan ontstaan. Door een stapje terug te zetten en dit moment te zien als onderdeel van een proces. Als iets dat is ontstaan en ook weer verandert. Je kunt dat een helicopterview noemen, of ‘kijken met geduld’. In het boeddhisme wordt deze kant van gelijkmoedigheid ook wel vergeleken met grootmoederlijke liefde. Die geeft vaak meer ruimte dan moederliefde, omdat ze wordt gedragen door ervaring en een doorleefd vertrouwen in de grilligheid van het proces.
Gelijkmoedigheid is niet alleen maar afstand nemen. Het is ook betrokken zijn, zoals de grootmoeder dat ook is. Midden in het leven staan. Volledig deelnemen en tegelijkertijd je evenwicht kunnen bewaren. Ook al wordt er voortdurend aan je geduwd en getrokken. Een stapje terug kunnen zetten helpt daarbij. En omgekeerd helpt balans je om het grotere geheel te zien. Deze twee aspecten van gelijkmoedigheid zijn elkaars tegenstellingen én ze maken elkaar mogelijk. Gelijkmoedigheid ontstaat door soepel heen en weer te bewegen tussen afstand nemen en opgaan in het moment.
Norman Fischer:
Deze slogans van relatieve bodhicitta zijn diepgaand en moeilijk. Ze vereisen cultivatie over tijd, doorzettingsvermogen, toewijding en kracht. Als erkenning daarvan is de laatste slogan in dit deel een eenvoudige, die geen uitleg behoeft. Hij herinnert ons eraan om onze inspanning altijd vol te houden, in alles wat we doen: Train altijd met de slogans.
Van ganser harte trainen betekent met je volle geest, met al je vreugde en al je verdriet en al je hartstocht, zonder iets buiten te sluiten. Open trainen betekent zonder iets te verbergen of te bevoordelen. Eraan herinnerd worden dat er absoluut niets is om je voor te schamen, niets wat je hoeft te verbergen, dat alles in jou op het juiste moment naar voren kan worden gebracht — en dat het niet alleen de moeite waard is, maar dat het allemaal een noodzakelijk onderdeel van het geheel is. Voortdurend trainen betekent altijd, wakker of slapend, energiek of lusteloos, tijdens rust of plezier of wanneer je in de knoop zit: wat er ook gebeurt, het staat allemaal in dienst van de geeststraining.
