Whichever of the two occurs, be patient
Stap 7 stelt:
Herhaling van de training van je geest is noodzakelijk door de hardnekkigheid van menselijke neigingen. De Lojong leert echter dat begrippen als meditatie en compassie geen vaste entiteiten zijn: zodra je ze idealiseert, ontstaan spanning en zelfkritiek. Ware beoefening is eenvoudig en vanzelfsprekend, zonder ergens aan vast te houden. Alles is al zoals het is. Aanvaard dat.
Stap 7 is een verzameling oefeningen om te leren leven in een krankzinnige wereld. Op je gemak en met ruimte.
We hebben al stilgestaan bij het belang van de beoefening van geduld of verdraagzaamheid. Dit is geen berusting of passiviteit maar vergt juist een sterk uithoudingsvermogen dat ons sterker en wijzer maakt. Die woordjes “hoe dan ook” tussen “Wees’ en ‘geduldig’, herinneren ons eraan dat we geduld moeten oefenen, niet alleen als het moeilijk gaat maar ook bij voorspoed.
Als de dingen goed gaan, wees geduldig, ze zullen veranderen. Als de dingen slecht gaan, heb geduld, ze zullen ook veranderen.
Raak niet verstrikt in je zelfgenoegzaamheid als het goed gaat. Als je dat in gedachten kunt houden, verlies je het vertrouwen waarschijnlijk niet zo snel als het slecht gaat. Die twee gaan samen. Probeer op alles wat er gebeurt met een zo gelijkmatig mogelijke gemoedstoestand te reageren. Niet meteen je mening geven, een oordeel vellen of iemand van repliek te dienen is een kwestie van geduld oefenen in het niet-doen.
Er was eens een vriendelijke Zen priester die leefde in een tempel op de top van een berg. Op een dag wordt er woedend op de poort geklopt. Een man en een vrouw houden een kind vast en schreeuwen naar de priester zodra hij de poort opent: “Een priester inderdaad! Je bent een schande voor het geloof in Boeddha. Onze jonge dochter vertelt ons dat deze baby van jou is. Neem het onder je hoede!”
De priester zegt: “Oh, is dat zo?” en neemt het kind in ontvangst.
De woedende ouders vertrekken. De tijd verstrijkt. Uiteindelijk bekent het meisje aan haar ouders dat haar zwangerschap niets te maken had met de priester; de vader van het kind is een jongeman uit een belangrijke familie, en om hem of zijn familie niet te onteren, had ze gezegd dat de priester de schuldige was, en nu heeft ze veel spijt van deze leugen. De gekrenkte ouders haasten zich naar de tempel en buigen met hun hoofd naar de grond. “Het spijt ons zo. We kunnen niet geloven dat we die dingen gezegd hebben, vergeef ons alstublieft.” De priester zegt, “Oh, is dat zo?” en geeft het kind terug.. Dit is hoe hij oefende in verdraagzaamheid naar zichzelf en naar anderen.
Wees hoe dan ook geduldig.
Niet sneller, niet langzamer
Wees in beide gevallen geduldig, zegt slogan 42. In beide gevallen? Welke gevallen eigenlijk? Er zijn immers talloze situaties waarin je ongeduldig kunt zijn. Voor een rood stoplicht, in de rij bij de supermarkt, als een ander je niet meteen begrijpt, als je iets doet waar je geen zin in hebt, als je ziek in bed ligt, als je wacht op een antwoord dat uitblijft.
Al deze situaties hebben iets gemeenschappelijks. Ze zijn niet zoals je wilt dat ze zijn — én je gaat ervan uit dat dat zal veranderen. Alleen: daar wil je niet op wachten. Je wilt nú doorrijden, aan de beurt zijn, klaar zijn, beter zijn of een antwoord krijgen. Ongeduld is hier het verlangen om een toekomstige gebeurtenis naar voren te halen.
Dat is het ene geval. Het andere geval ligt minder voor de hand. Dat is wanneer alles wél is zoals je wilt dat het is — en het besef begint te dagen dat het niet zo zal blijven. Een fijne avond, een rustige periode, een vakantie die langzaam ten einde loopt. De laatste week daarvan voelt anders dan de week daarvoor. Een onbestemd gevoel dat doet denken aan spijt en weemoed. Ongeduld krijgt hier een andere vorm: het verlangen om een toekomstige verandering juist uit te stellen.
Wat deze twee gevallen gemeen hebben, is onze verhouding tot veranderen. Als het niet goed is, willen we dat het sneller verandert. Als het goed is, willen we dat het langzamer verandert. In beide gevallen verzetten we ons tegen de natuurlijke loop waarin dingen hun beslag krijgen.
Ongeduld doet het leven niet sneller of langzamer gaan. Het zet alleen je ervaring daarvan op zijn kop. Wat niet snel genoeg voorbij kan gaan lijkt eindeloos te duren, en wat er voor altijd mag zijn is juist in een oogwenk voorbij.
Geduld is een vorm van gelijkmoedigheid. Ga niet sneller dan de veranderingen, maar ook niet langzamer. Verander mee. In het besef dat aan veranderen geen einde komt. Wie alleen maar verandert om straks niet meer te hoeven, zal altijd ongeduldig zijn.
Geduld is niet zozeer het verdragen van wat is, maar het niet ingrijpen in dat ritme. Niet versnellen, niet vertragen. Niet vooruitgrijpen, niet vasthouden.
De dingen veranderen toch wel. Je kunt je daartegen verzetten. Of je kunt meebewegen. En gewoon doen wat je nu kunt doen. In beide gevallen.
Norman Fischer over lojong 42
Wees hoe dan ook geduldig
We hebben al nagedacht over het belang van de beoefening van geduld of verdraagzaamheid. Dit is geen berusting of passiviteit, maar juist een krachtig uithoudingsvermogen dat ons sterker en wijzer maakt. “Hoe dan ook” herinnert ons eraan dat we geduld moeten oefenen; niet alleen als de dingen moeilijk zijn, maar ook als dat niet zo is.
Als het goed gaat: wees geduldig, het zal veranderen. Als het slecht gaat: wees geduldig, het zal veranderen. Laat je niet vangen door zelfvoldaanheid wanneer het goed gaat. Als je dat in gedachten kunt houden, zul je waarschijnlijk minder snel de beheersing verliezen als het slecht gaat. De twee horen bij elkaar. Ontvang wat er ook gebeurt met een zo gelijkmoedig mogelijke geest.
