Two activities: one at the beginning, one at the end
Kies ‘s ochtends een intentie — vergevingsgezind, open, geduldig—en herinner je die ‘s avonds. Niet om te oordelen of het lukte, maar om te merken hoe je dag voelde. Je demonen, die onverwachte gedachten of heftige emoties die je lichaam en geest gekaapt hebben, hoef je niet te bestrijden. Ze zijn er. Maar elke keer dat je je aandacht terugbrengt naar je intentie, verzwak je hun grip. Zo wordt je dag een oefening in bewustzijn, niet in perfectie.
Stap 7 stelt:
Herhaling van de training van je geest is noodzakelijk door de hardnekkigheid van menselijke neigingen. De Lojong leert echter dat begrippen als meditatie en compassie geen vaste entiteiten zijn: zodra je ze idealiseert, ontstaan spanning en zelfkritiek. Ware beoefening is eenvoudig en vanzelfsprekend, zonder ergens aan vast te houden. Alles is al zoals het is. Aanvaard dat.
Stap 7 is een verzameling oefeningen om te leren leven in een krankzinnige wereld. Op je gemak en met ruimte.
Omdat we overdag geen tijd hebben voor bezinning, en opgeslorpt worden door onze dagelijkse werkzaamheden en beslommeringen, kun je aan het begin van de dag en het eind van de dag een moment stilstaan. Iedereen heeft makkelijk tijd voor een paar gedachten ‘s ochtends en ‘s avonds. Dat zijn momenten waarin je kunt oefenen met de slogan ‘Begin met het begin, en eindig met het einde’. Neem je ‘s ochtends een intentie voor en denk daar ‘s avonds aan het einde van de dag nog een keer aan. Zelfs als je nergens anders tijd voor hebt en je meditatie-oefeningen vergeet of niet wilt uitvoeren zal deze routine je op den duur een interessant inzicht geven. Verandering gebeurt vanzelf. Richting niet. Zonder richting word je vooral bewogen — door wat er op je pad komt en door hoe je gewend bent daarop te reageren.
Lojong betekent ‘training van je geest’. In de boeddhistische traditie gaat het niet zozeer om veranderen — dat gebeurt hoe dan ook — maar om bewust richting geven aan die verandering. Intenties spelen daarin een belangrijke rol.
Een intentie is geen doel, maar een leidraad. Iets wat je helpt om te bepalen hoe je reageert op de vele kleine en grote situaties van alledag.
Begin bij het begin, eindig bij het einde
Je weet niet wat de dag die voor je ligt gaat brengen. Een ding is wel waarschijnlijk: je zult je demonen tegenkomen. Sommige daarvan zijn klein, nog in de groei, andere groot en volwassen. Ze komen onverwacht en altijd als het je niet uitkomt.
Onze demonen zijn niet echt, ze zijn de producten van onze geest. Maar als ze je overvallen is dat het eerste wat je vergeet. Hoe reageer je dan? Je bevriest, je vecht, je vlucht. Je doet wat je gewend bent te doen. Wat dat ook is, het is niet iets wat je ‘s ochtends had voorgenomen om vandaag te doen. De demon laat je dat doen. Voor je het beseft neemt hij je volledig in beslag.
Er is een uitweg: blijven bewegen in de richting die je zelf hebt gekozen. Door je aandacht te richten op de mogelijkheden die je nu, concreet hebt om dat te doen. Hoe klein je bewegingsruimte ook is. Al is het op de tast, in het pikkedonker.
Je hoeft je demonen niet te verslaan of te verjagen. Het is voldoende om de grip die ze op je hebben te verminderen. Door je aandacht steeds weer terug te brengen naar wat je je had voorgenomen te doen. En dat te blijven doen.
Dat oefenen we in het mediteren. Mediteren begint met de intentie om je aandacht steeds weer terug te brengen naar je ademhaling. Die intentie vorm je voordat je begint en is daarom onafhankelijk van wat je tijdens het mediteren tegenkomt. Wat zich aandient mag er zijn. Je bevecht het niet, je verjaagt het niet. Je merkt op hoezeer het je aandacht trekt. En elke keer weer breng je je aandacht terug naar je ademhaling. Zoals je je had voorgenomen om te doen.
Mediteren wordt een oefening zodra je intentie meer wordt dan alleen een wens. Een wens kan uitkomen of niet. Dat kan je blij maken of teleurstellen. En dan denk je: ‘Volgende keer beter’.
Een wens is afwachtend en vraagt geen inzet. Daarin verschilt een wens van een commitment. Met een commitment geef je richting aan je inspanning. Door van je intentie een commitment te maken, maak je van elke ontmoeting met je demonen een oefening. Hoe harder ze aan je aandacht trekken, hoe groter de oefening. Zo kun je je gebruikelijke reactiviteit gebruiken om je aandacht te trainen. Je demonen worden onderdeel van je pad in plaats van hindernissen. Je gebruikt ze om in beweging te blijven in plaats van dat ze je tot stilstand brengen.
Je kunt mediteren zien als een blauwdruk voor het dagelijkse leven. Begin de dag met een intentie. Eindig ‘s avonds met een korte reflectie: Met welke intentie ben je dag in gegaan en wat is je gemoedstoestand nu? Hebben beide iets gemeenschappelijks?
Doe het bijvoorbeeld op het moment dat je opstaat en op de rand van je bed zit. Neem jezelf een bepaalde intentie voor, dit is natuurlijk voor iedereen anders. Ik nam bijvoorbeeld: ‘vandaag zal ik vergevingsgezind en open zijn naar mezelf en naar anderen.’ Aan het einde van de dag, je zit weer op de rand van je bed, laat je de dag luchtig in gedachten passeren en vanzelf zullen er momenten opkomen. Kijk of de intentie nu gelukt is of niet. Wat je conclusie ook is: wees dankbaar dat je hier mee gewerkt hebt en ga slapen.
Het zal de manier veranderen waarop je je voelt over je dagen en hoe je ze bekijkt. Je bent door je leven gegaan met een of andere onderliggende houding. Waarschijnlijk weet je niet eens wat die houding is. Maar het bepaalt wel degelijk hoe je je voelt over je leven. Het beoefenen van deze slogan zal je meer bewust maken van die houding. En een eventuele verandering van deze houding zal andere zaken ook in je leven gaan beïnvloeden.
