MarlinCome back to basics
of wandel een stapje naar voren of naar achteren:
Stap 6 stelt:
Geestestraining moet consequent, realistisch en geïntegreerd worden beoefend.
Ware compassie vereist meer dan alleen vriendelijk zijn. Het vraagt om bevrijding van onze diepgewortelde zelfgerichtheid en een fundamentele verandering in ons hart. We moeten verder kijken dan het gebruikelijke onderscheid tussen ‘ik’ en ‘anderen’. Deze innerlijke transformatie brengt ook veerkracht met zich mee.
Stap 6 bewaakt de integriteit van de beoefening.
Het voorkomt dat lojong wordt ingezet als:
identiteitslabel (“ik ben zo mindful/compassievol”)
spiritueel ego-project
zelfverbeteringsdrang
vlucht uit ongemak
Met deze Lojong doen we even een grote stap terug naar het begin. Waarom deed ik dit ook alweer? We hebben ons voorbereid op de training door vier reflecties over betekenis van ons bestaan op aarde. Pas als je onze betekenis ten volle kan voelen dan kun je beginnen. Weet je nog?
Ga terug naar de essentiële reflecties van het begin
Voordat we ons verdiepen in de discipline van relaties, moeten we eerst terugkeren naar fundamentele principes. Dit betekent het herinneren van vier essentiële reflecties:
- De zeldzaamheid en kostbaarheid van het menselijk leven
- De absolute onvermijdelijkheid van de dood
- De ontzagwekkende kracht van onze acties
- De onontkoombare realiteit van lijden
Wanneer we deze waarheden in gedachten houden tijdens conflicten met anderen, verandert onze perspectief. Ze kunnen de scherpe kanten van pijn en agressie verzachten en ons helpen situaties opnieuw te kaderen.
Het probleem van spirituele vergetelheid
Een veelvoorkomend probleem is dat mensen jarenlang toegewijd spiritueel werk doen, maar dit volledig vergeten zodra ze in relatieproblemen verwikkeld raken. We beschouwen spiritualiteit vaak als een privé-aangelegenheid – een luxe voor onszelf. Hierdoor lossen onze goede intenties op zodra anderen ons verlangen, woede, schaamte of angst opwekken. Menselijke relaties zijn de ultieme afleiding van Lojong beoefenen.
Daarom moeten we onze toewijding hernieuwen en de afleiding van relaties omzetten in de discipline van relaties – een echte training van de geest.
Drie praktische richtlijnen
1. Hernieuw en houd je aan je toewijdingen Vergeet niet waarom je begonnen bent en blijf trouw aan je oorspronkelijke intentie voor geestelijke training.
2. Gedraag je niet schandalig Vermijd gevaarlijke, antisociale of overdreven aandachttrekkende gedragingen. Dit waarschuwt tegen pretentieus of ‘heiliger-dan-jij’ gedrag. Wanneer we spirituele beoefening aangaan met anderen, wordt het contraproductief om over te komen als superieur of anders dan gewone mensen. Niets maakt mensen meer defensief dan iemands pretentieuze pogingen om goed te zijn. Houd je spirituele inspanningen binnen de grenzen van normale menselijke interactie.
3. Wees niet eenzijdig Dit is cruciaal en gaat tegen onze natuurlijke neiging in. We zijn gewoonlijk volkomen eenzijdig – er is onze kant (die belangrijk en juist is) en die van de ander (die we vaak niet eens erkennen). Maar er is altijd een andere kant. Situaties kunnen vandaag zo zijn, morgen anders.
‘Niet eenzijdig zijn’ betekent ook geen onderscheid maken tussen mensen die we aardig vinden en die we niet aardig vinden. Hoewel we realistisch gezien niet van iedereen evenveel kunnen houden, moeten we onze subtiele vooroordelen herkennen. We ondersteunen constant onszelf en onze favorieten terwijl we anderen afkraken, vaak op kleine maar significante manieren.
De impact van vooroordelen
Deze vooroordelen, die we als vanzelfsprekend beschouwen, veroorzaken meer interpersoonlijke problemen dan we beseffen. Ze creëren een klimaat van voorkeur dat leidt tot conflicten. Ook al kunnen we niet gelijke gevoelens voor iedereen hebben, we moeten onze eenzijdigheid erkennen en proberen deze te verminderen.
Deze drie punten vormen samen de basis voor het beoefenen van stap VI: omgaan met relaties als spirituele discipline.
Wat zegt Arthur over slogan 23
Samen goed zijn
Verantwoordelijkheid voelt vaak als iets zwaars: iets waarvoor je moet opdraaien, iets wat je wordt opgedragen. Maar in een diepere zin is verantwoordelijkheid verbonden met vrijheid. Vrijheid om te kiezen hoe je met een situatie omgaat. Vrijheid om niet automatisch te reageren, maar om een bewuste keuze te maken.
Die vrijheid begint niet pas wanneer er iets gebeurt. Ze ontstaat eerder, bij je intentie. Een intentie is de keuze die voorafgaat aan de omstandigheden die om jouw antwoord vragen. Het is je innerlijke kompas — nog voordat de storm losbarst, weet je al welke richting je op wilt gaan.
In het boeddhisme staat er één intentie centraal. Die wordt bodhicitta genoemd, letterlijk ‘de geest die gericht is op wakker worden’. Die geest, zo wordt gedacht, komt tot uitdrukking in het verlangen om alle levende wezens te bevrijden. Dat klinkt groot en misschien wat abstract. Het helpt om bodhicitta te zien als aandacht hebben voor het welzijn van allen.
‘Allen’ heeft, meer dan ‘alle levende wezens’, een dynamisch karakter. ‘Allen’ is ook: allen hier aanwezig. Dat kunnen de mensen zijn die samen in de zendo zitten, die gezamenlijk aan een project werken, of de groep mensen die op de tramhalte staat te wachten en tegelijkertijd de aangekomen tram in wil stappen.
Wat de samenstelling van de groep ook is, jij maakt daar altijd deel van uit.
Wat kun je doen dat bijdraagt aan het welzijn van allen? Zelfopoffering valt af. Daar heeft een ander misschien baat bij, maar jijzelf niet. Het gaat niet om jezelf wegcijferen, maar om handelen op een manier die ten goede komt aan allen — de ander én jezelf.
Wat iedereen direct ten goede komt, is een verbetering van de kwaliteit van de interactie. Als die toeneemt — meer openheid, respect, flexibiliteit, vriendelijkheid — heeft iedereen daar baat bij.
Je zou kunnen zeggen dat dit een dynamische invulling is van het welzijn van allen. Vaak denken we daar statisch over: als er aan bepaalde randvoorwaarden is voldaan, dan komt het goed. Dan denk ik bijvoorbeeld, dat als mijn dochter maar een baan heeft, ze zich beter zal voelen. Maar die gerichtheid op randvoorwaarden kan de kwaliteit van de onderlinge relatie onder druk zetten. Stel dat ik haar bestook met vacatures, afspraken voor haar maak met mensen uit mijn netwerk en haar onder druk zet om haar cv te verbeteren — dan verliest ons contact aan ruimte en vertrouwen, juist terwijl ik denk haar te helpen.
Het doel heiligt de middelen niet — de middelen zijn het doel. Bodhicitta is geen taak, maar een voortdurende oefening in bijdragen aan de kwaliteit van de interactie. Met andere woorden: Bodhicitta is niet zorgen dat het goed komt — bodhicitta is goed zijn, samen, precies in dit moment, hoe onvolmaakt ook.
Er was eens een vriendelijke Zen priester die leefde in een tempel op de top van een berg. Op een dag wordt er woedend op de poort geklopt. Een man en een vrouw houden een kind vast en schreeuwen naar de priester zodra hij de poort opent: “Een priester inderdaad! Je bent een schande voor het geloof in Boeddha. Onze jonge dochter vertelt ons dat deze baby van jou is. Neem het onder je hoede!”
De priester zegt: “Oh, is dat zo?” en neemt het kind in ontvangst.
De woedende ouders vertrekken. De tijd verstrijkt. Uiteindelijk bekent het meisje aan haar ouders dat haar zwangerschap niets te maken had met de priester; de vader van het kind is een jongeman uit een belangrijke familie, en om hem of zijn familie niet te onteren, had ze gezegd dat de priester de schuldige was, en nu heeft ze veel spijt van deze leugen. De gekrenkte ouders haasten zich naar de tempel en buigen met hun hoofd naar de grond. “Het spijt ons zo. We kunnen niet geloven dat we die dingen gezegd hebben, vergeef ons alstublieft.” De priester zegt, “Oh, is dat zo?” en geeft het kind terug.. Dit is hoe hij oefende in verdraagzaamheid naar zichzelf en naar anderen.
Wees hoe dan ook geduldig.
Burijn
