FIRST TRAIN IN THE PRELIMINARIES
of wandel naar een andere slogan:
Stap 1
beslis om te beginnen
Reflecteer, als voorbereiding op Lojong (2-59), eerst op de volgende vier uitgangspunten:
Het leven is kostbaar en zeldzaam
Actie: vergroten en verkleinen
Wat maakt menselijk leven zo bijzonder? Om dat goed te kunnen invoelen wil ik je uitnodigen om een reis door de ruimte te maken.
Alles is vergankelijk
Actie: aanvaarden
Onze oefening is om de vreugde en de zin van het leven niet te zoeken in het onveranderlijke, maar juist in het vergankelijke, in het leven zelf.
Alles wat je doet, denkt en voelt brengt iets teweeg
Actie: opmerken
Al verplaatst je maar één enkele steen in een rivier: de stroom zal nooit meer dezelfde weg gaan.
Het kunnen loslaten van zowel zin als tegenzin is een voorwaarde voor geluk
Actie: loslaten
Accepteren is niet lijdzaam ondergaan; het betekent ‘aannemen’, ‘aanvaarden’ : er toch iets mee doen.
a) draai de zaken om
In plaats van voortdurend de externe omstandigheden te bekritiseren en te willen veranderen draai je de zaken om. Je richt je blik naar binnen en je ziet niet langer de buitenwereld, maar je eigen geest als de uiteindelijke bron van zowel het geluk als het ongeluk dat je ervaart.
b) parkeer je vaste overtuiging
De geestelijke bagage die je uit het verleden mee hebt gekregen heeft je gevormd maar kan ook een last zijn. Iedereen heeft zijn eigen verhaal over de oorzaak van zijn geluk en ongeluk. Dit verhaal kan hardnekkig zijn en een reden zijn om niet te veranderen. Wanneer je dus wilt beginnen met de geest te trainen dan zal je eerst dit verhaal over jezelf ( ‘het is zo en zo gegaan en daarom dit en dit niet’) iets losser moeten maken. Parkeer je vaste overtuigingen voor een moment.
c) beschouw verwarring als een vruchtbaar begin
We zijn geneigd om onze waarnemingen en gedachten daarover als ‘waar’ te beschouwen, terwijl we dagelijks meemaken dat er achteraf niets van klopt. Hoe vaak zijn we niet absoluut overtuigd van iemands intenties, terwijl het later allemaal anders heeft gezeten? De wereld zit niet in elkaar zoals we denken. Toch zijn we verslaafd aan ons perspectief en is het heel lastig om onze wanen te doorzien en te vervangen voor andere aannames. Het aanvaarden van verwarring is een vruchtbaar begin. Met deze inspanning kunnen we de geest trainen.
Het doel van deze training is om het vermogen te ontwikkelen om de onvermijdelijke problemen van het leven tegemoet te treden met openheid, humor en flexibiliteit. Compassie voor jezelf en voor anderen speelt hierin een centrale rol. En trainen van de geest is geen hersengymnastiek: het is denken met je hart en voelen met je hoofd.
Het verhaal gaat dat de monnik Chekawa Dorje, de geestelijke vader van de Lojong, zich aan het einde van zijn leven aansloot bij een kolonie van melaatsen. Met behulp van de 59 slogans oefende hij samen met de zieken. Niet met het doel de zieke mensen te genezen maar uitsluitend hun lot meer draagbaar te maken. Dat is de Lojong.
Je traint je geest door van deze slogans oefeningen te maken die toegesneden zijn op jouw persoonlijke situatie. De basisstructuur daarvoor bestaat uit drie stappen: interpretatie, contemplatie en integratie (ici). We beperken ons hier tot de eerste twee stappen.
De eerste stap, interpretatie, is onderzoeken wat een slogan voor jou betekent. Wat staat er? Hoe begrijp je het? Een aantal slogans spreken min of meer voor zichzelf, zoals slogan 59 ‘Verwacht geen applaus.’ Andere zijn raadselachtiger en doen een groter beroep op je voorstellingsvermogen zoals slogan 6: ‘Wees buiten de meditatie een kind van illusies’. Weer andere verwijzen naar wat je best practices zou kunnen noemen die in de loop van de tijd zijn komen boven drijven. De drie moeilijkheden bijvoorbeeld, die genoemd worden in slogan 44: ‘Train jezelf in de drie moeilijkheden’. De eerste daarvan is je eigen neuroses herkennen als neurose, de tweede is om een neurotische gewoonte een keer te doorbreken op het moment dat je opmerkt dat je er weer in vervalt. De derde moeilijkheid is dat niet een keertje te doen, maar elke keer weer. Wat je moet doen om een slogan te begrijpen verschilt dus per slogan.
Zodra je een idee hebt waar een slogan over gaat, kun je je begrip verbinden met je ervaringen tot nu toe. Dat is contemplatie, het verbinden van theorie of begrip met je persoonlijke ervaringen. Contemplatie is een vorm van zelfreflectie en vraagt naast begrip om een open en vooral eerlijke blik op wat je hebt gedaan, gevoeld en gedacht. Door zelfreflectie verleg je je aandacht van een zuiver conceptueel weten naar een ervaringsgericht inzicht. Dat laatste wordt wijsheid genoemd.
Contemplatie is het verbinden van een algemene gedachte met je eigen, concrete ervaringen. Met het oog op Lojong betekent dat dat je een slogan herschrijft naar een praktische, alledaagse gebeurtenis die je zelf hebt meegemaakt. Dat is een oefening op zich die je als volgt vorm kunt geven:
- Kies een slogan
- Lees de slogan een paar keer totdat je die zo’n beetje uit je hoofd kent en leg de tekst weg.
- Maak ruimte om een de herinnering op te laten komen aan een klein voorval uit je eigen, dagelijkse leven. Elke gebeurtenis is goed.
Schrijf één of twee steekwoorden op.
Doe stap 3 opnieuw, totdat zich een herinnering vormt die op een vanzelfsprekende wijze aanwezig blijft. - Schrijf je herinnering aan die gebeurtenis op zoals je dat zou doen in een brief aan een goede vriend(in). Wat gebeurde er, wat dacht je, wat voelde je, wat deed je?
- Eindig met een korte beschrijving van wat de relatie is tussen je verhaal en de slogan.
Wat betekent voorbereiden, nog voor je begint met de training?
(vrij naar Norman Fischer, Training in compassie – Zen Teachings on the Practice of Lojong en de zenlessen van Arthur Nieuwendijk, Zen.nl Amsterdam)
Reflecteer op de volgende uitgangspunten:
Lojong 1a. Het leven kostbaar en zeldzaam
Lojong 1b. Alles is vergankelijk
Lojong 1c. Alles wat je doet, denkt en voelt brengt iets teweeg
Lojong 1d. Het kunnen loslaten van zowel zin als tegenzin, is een voorwaarde voor geluk
